Przejdź do głównej zawartości

Partie i systemy partyjne

Partia polityczna - formalna dobrowolna organizacja społeczna gromadząca zwolenników konkretnego programu politycznego, wyrażającego interesy określonych grup społecznych. Celem każdej partii politycznej jest realizacja preferowanego programu politycznego poprzez zdobycie, sprawowanie i utrzymanie władzy politycznej lub wywieranie na nią wpływu. Partię polityczną wyróżniają następujące cechy:

  1. Więź organizacyjna, zasada członkostwa, struktura organizacji lokalnych, hierarchia kierownictwa;
  2. Więź ideowo-programowa;
  3. Wspólnota interesów ekonomiczno-społecznych.
Partie polityczne są organizacjami o charakterze członkowskim (są korporacjami) i dlatego są zaliczane do organizacji społecznych, podobnie jak stowarzyszenia, czy związki zawodowe. Jednak partii politycznych nie zalicza się na ogół do organizacji pozarządowych.

Hybryda polityczna - określenie na połączenie ze sobą dwóch przeciwstawnych i wykluczających się, gdy funkcjonują w oddzielnej formie, myśli politycznych (lewica z prawicą) lub ideologii.
Przykładami takich hybryd są m.in.
-narodowy socjalizm - połączenie socjalizmu z ideologią nacjonalizmu (np. NSDAP)
-socjalizm agrarny - połączenie agraryzmu z socjalizmem.

System partyjny - jedna z trzech kategorii systemów obok systemów politycznych (systemów rządów) i systemów wyborczych. Jest to układ wszystkich partii politycznych. System partyjny to legalnie działające partie polityczne, współzawodniczące albo współpracujące w zakresie walki o zdobycie władzy państwowej bądź też w jej sprawowaniu. W skład systemu partyjnego wchodzą partie polityczne, normy, na podstawie których one funkcjonują, jak również całokształt relacji między nimi oraz funkcji pełnionych wobec otoczenia. System partyjny obejmuje cztery podsystemy:
- podsystem instytucjonalny- dotyczy dwóch podstawowych kwestii: jakie podmioty wchodzą w skład systemu partyjnego, a także jaki jest charakter prawny podmiotów w systemie partyjnym. W systemie partyjnym mieszczą się partie, które działają legalnie oraz oddziałują na „programową działalność państwa”.
- podsystem normatywny- zawiera zasady i reguły określające relacje pomiędzy partiami politycznymi, jak również relacje między partiami politycznymi a innymi elementami systemu politycznego. Znajdują się one w normach prawnych i politycznych.
- podsystem komunikacyjny- determinuje stopień stabilności systemu partyjnego. Najważniejsze dla jego istnienia są związki między partiami podtrzymujące albo naruszające istniejący porządek w przestrzeni partyjnej. Mogą nimi być: koalicja partii tworzących rząd, opozycja parlamentarna, opozycja pozaparlamentarna.
- podsystem funkcjonalny- funkcje, jakie spełnia system partyjny w danym państwie.

Systemy partyjne klasyfikuje się w 4 grupy:
1. Systemy niepartyjne
2. Systemy zmarginalizowanych partii
3. Systemy partii państwowych - 3 warianty:
- system jednopartyjny - istnieje tylko jedna legalna partia, zaś działanie ewentualnych organizacji opozycyjnych jest przez nią skutecznie hamowane - np. w ZSRR Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego;
- system partii hegemonicznej - wśród kilku istniejących partii jedna z nich jest powiązana z państwem i w trwały sposób rządzi, pełni funkcję hegemona zmuszając pozostałe partie (tzw. partie satelickie) do całkowitego podporządkowania - np. Komunistyczna Partia Kuby, a w Polsce 1948-1989 układ PZPR-ZSL-SD;
- system partii dominującej - wśród wielu istniejących partii jedna z nich, zwykle wykorzystując uwarunkowania historyczne, sposobem naturalnego demokratycznego wyboru ma zdecydowaną przewagę pozostając niemal bez przerwy u władzy;
4. Systemy pluralistycznej alternacji partii u władzy - systemy pluralistycznej wymiany partii u władzy; naturalne zmienianie się partii u steru państwa - 5 wariantów:
- system dwupartyjny - niezależnie od tego, ile w państwie jest partii, istnieją dwie partie zdecydowanie dominujące nad pozostałymi, zmieniające się co jakiś czas u władzy - np. w Stanach Zjednoczonych Partia Demokratyczna i Partia Republikańska;
- system dwuipółpartyjny - istnieją dwie partie zdecydowanie dominujące nad pozostałymi, zmieniające się co jakiś czas u władzy, jednak potrzebujące zwykle współpracy z inną mniejszą partią, ewentualnie utworzenia "wielkiej koalicji";
- dwublokowa wielopartyjność - istnieje wiele partii, które rywalizują ze sobą podczas kampanii wyborczej, jednak po wyborach formują się w dwa bloki np. prawica i lewica i funkcjonują w ramach tych bloków.
- wielopartyjność konsensualna- istnieją przyczyny, które dzielą społeczeństwo, wymiana u władzy dotyczy wielu partii i jest ograniczona pewnymi państwowymi mechanizmami; mechanizm prawny i mechanizm polityczny wprowadza pewne ograniczenia, które nie pozwalają wygrać jakiejś partii i dyrygować resztą. Wszystkie partie biorą udział w rządzeniu, ale udział ten jest uzależniony od poparcia, które otrzymały.
- wielopartyjność rozproszona- istnieje wiele partii, między kilkoma z nich istnieje względna równowaga sił (żadna nie ma znaczącej przewagi), wszystkie mają umiarkowanie podobne możliwość alternacji u władzy – szansy wymiany u władzy. Żadna nie może samodzielnie zdobyć władzy, żeby uzyskać przewagę trzeba wchodzić w koalicję, pewna niestabilność rządów wynikająca z zagrożenia rozpadu koalicji. (Polska).

Podział partii według funkcji w systemie partyjnym:
Partia obrotowa- może wchodzić w koalicję z każdą opcją polityczną, np. PSL.
Partia oderwana- kładzie nacisk na jeden problem społeczny.
Partia inicjująca- odniosła w wyborach parlamentarnych zwycięstwo i dzięki temu rozpoczyna proces tworzenia koalicji rządzącej. Partia inicjująca dobiera sobie partnerów koalicyjnych, z którymi dzieli się stanowiskami ministerialnymi i innymi posadami rządowymi.
Partia dopełniająca-  wchodzi w skład koalicji rządzącej, zapewniając jej uzyskanie większości bezwzględnej w parlamencie. Dzięki przyłączeniu się partii dopełniającej, partia inicjująca może sprawnie rządzić państwem.

Koalicja - porozumienie między partiami w celu utworzenia wspólnego rządu i jego wspierania w parlamencie.

Opozycja - siły polityczne nie uczestniczące w rządzie. Rodzaje opozycji:
- parlamentarna
- pozaparlamentarna
- legalna
- nielegalna

Komentarze

Bądź na bieżąco

Introwertyczka na Bloggerze Introwertyczka na Wordpressie Introwertyczka na Weebly Introwertyczka na Facebooku Introwertyczka na Twitterze Introwertyczka na Tumblerze Introwertyczka na Youtube Introwertyczka na Pinterest Introwertyczka na We♥it Introwertyczka na Bloglovin Introwertyczka na Google+ Introwertyczka na Google+ Introwertyczka na Pingerze Introwertyczka na Filmwebie Forum dla Ciebie Introwertyczka na Disqusie Napisz do mnie Subskrybuj blog
Kopiowanie wierszy i opowiadań jest zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.